Bir ikilem: Şoltishevi ve Şortishevi

PARNA-BEKA ÇİLADZE Bugünkü Artvin coğrafyasında yer adlarını araştırırken, karşılaştığım ilginç durumlardan biri, Latin harfleriyle yazılan Gürcüce yer adlarının anlaşılmaz bir hal almış olmasıdır. Gürcüce bilmeyen devlet memurlarının beceri eksikliğinden kaynaklanan hatalı yazılış ile Gürcüce bildiği halde Gürcü alfabesiyle yazmayan kişilerin yol açtığı hatalı yazılışın kesiştiği ortak nokta, Gürcüce yer adlarının özgün biçimini yitirmiş olmasıdır. Taner… Continue reading Bir ikilem: Şoltishevi ve Şortishevi

Bir Noraşen masalı

PARNA-BEKA ÇİLADZE → Yazının kaynaklarını görmek için altı çizili kelimeleri tıklayınız (Not: Eleştiri konusu olan kitap (PDF) bu yazının yayımlanmasından dört gün sonra, 9 Kasımda KMKD tarafından sitesinden kaldırılmıştır.) Kültürel Mirası Koruma Derneği tarafından, Kasım 2021’de, bir "proje" kitabı olarak Artvin - Risk Altında Mimari Miras adını taşıyan bir çalışma yayımlandı. Bir ekibin Artvin’de saha değerlendirme ziyaretinin… Continue reading Bir Noraşen masalı

Bir yayla adı olan Damtsvari’den Damsuvar’a yolculuk

PARNA-BEKA ÇİLADZE Paylaştığım fotoğrafa bakınca, bu adın bir yaylaya ait olduğu, dikkat edilince tabelada “Damsuvar Yaylası” değil, “Damsuvar Yayla” yazdığı görülecektir. Bu şekilde yazılması, bu yer adının anlamsal durumu üzerine de ipucu veriyor. Bu konuya yazının sonunda değineceğim.  Fotoğraf: Kevser Ruhi. Bildiğiniz gibi 1 Kasım 1928 tarihinden önce Türkçe, Farsça için icat edilmiş ek harfleri… Continue reading Bir yayla adı olan Damtsvari’den Damsuvar’a yolculuk

Artvin bölgesine özgü bir asma cinsi: Orcohuli

PARNA-BEKA ÇİLADZE Gürcistan'nın Ampelografisi’nde yer alan ve muhtemel yayılma yeri Artvin ilinin merkez ilçesindeki Orcohi (bugün Oruçlu) köyü olan bir asma / üzüm cinsinden söz edeceğim bu yazıda. Bu kısa yazının bu konuda yazılmış ilk yazı olduğunu peşinen söyleyebilirim. Bu konunun hiç ele alınmadığını ve bundan dolayı bu konuda sadece dolaylı kaynakların bulunduğunu belirtmeliyim. Bir… Continue reading Artvin bölgesine özgü bir asma cinsi: Orcohuli

Gverda (Güverda) Bağları

PARNA-BEKA ÇİLADZE Bu yazımda, adı sonradan Ortaköy olarak değiştirilmiş olan Berta vadisindeki Gverda Bağları'ndan söz edeceğim. Fakat önce “Berta” ile “Gverda” kelimelerinin kökeni ve anlamı üzerinde duracağım. Gürcüce “Berta” (ბერთა), “beri” (ბერი) kelimesinden türemiş bir yer adıdır. Türkiye’de etnik kökeni dolayısıyla biraz Gürcüce bilenler “beri”nin yaşlı anlamına geldiğini haliyle biliyordur. Ancak Hristiyanlık geleneğinden tamamen kopmuş… Continue reading Gverda (Güverda) Bağları

Ardanuç Ermenileri

PARNA-BEKA ÇİLADZE Tarihsel Gürcistan topraklarının bugün Türkiye sınırları içinde kalan bölgeleri, Tao-Klarceti olarak adlandırılmaktadır. Bununla birlikte bu tespitten, birkaç bölgeyi kapsayan Tao-Klarceti'nin nüfusunun tarihsel süreç boyunca tamamen Gürcülerden oluştuğu gibi bir sonuç çıkarılmamalıdır. Tao bölgesinde, Gürcü yerleşmelerinin yanında çok sayıda Ermeni yerleşmesi, Klarceti bölgesinde Gürcü yerleşmelerinn yanında Laz yerleşmeleri bulunuyordu. Öte yandan her yerleşmenin homojen… Continue reading Ardanuç Ermenileri

İmerhevi Livası Nüfus Defterinde (1835) Gürcü Aile Adları

PARNA-BEKA ÇİLADZE Genelde Türkiye sınırları içinde kalmış olan tarihsel Gürcü coğrafyası ile bu coğrafyanın bir parçası olan İmerhevi bölgesinde, aile adından gelen yer adları, Artvin vilayetindeki yerleşmelerin neredeyse tamamının Türkçe olmadığı için 1925 yılında değiştirilmesinden önce, Türkçe kaynaklarda da yer alıyordu. İmerhevi bölgesi örneği üzerinden gidecek olursak, bugün Kayabaşı olarak bilinen köyün adı, Turmanidze idi.… Continue reading İmerhevi Livası Nüfus Defterinde (1835) Gürcü Aile Adları

İmerhevi’deki tek Ermeni köyü: Phikiuri

PARNA-BEKA ÇİLADZE Yazının kaynaklarını görmek için altı çizili kelimeleri tıklayınız. Bilinen tarih itibariyle Gürcü yerleşmesi olan İmerhvi vadisinde, özellikle sözlü tarih geleneğinde Ermenilerin de yaşadığına ilişkin anlatılara sıkça rastlanmaktadır. Ancak bir Gürcü coğrafyası olan bu vadide Ermenilerin varlığının neye dayandığı, merak dürtüsüyle de olsa pek sorgulanmamaktadır. Oysa yazılı kaynaklar bu bölgede sadece bir adet Ermeni… Continue reading İmerhevi’deki tek Ermeni köyü: Phikiuri

Şavşat Ermenileri

PARNA-BEKA ÇİLADZE Artvin bölgesinde ne kadar Ermeninin yaşadığı ve sonra bu halkın başına ne geldiği merak edilen konulardan biridir. Ancak, Artvin bölgesinin sınırları tarihsel süreç içinde devamlı değişmiş olduğu halde, buradaki Ermeni meselesini ele alanların bugünkü Artvin ili sınırları üzerinden argümanlar üretmesi dikkat çekicidir. Oysa Artvin, Klarceti bölgesinin bir parçasıdır ve bu bölge, tarihsel olarak… Continue reading Şavşat Ermenileri

Sevan Nişanyan’ın Urumları ve kuyruklu yalanları

PARNA-BEKA ÇİLADZE Urumi (ურუმი) ve çoğulu Urumebi (ურუმები), Gürcistan’da yaşayan Türk dilli Yunanlılara deniyor. Urumi kelimesinin Rum adının halk ağzındaki biçiminden Gürcüceye geçtiğini tahmin etmek zor değil. Rum kelimesi ise, Latince Roma kelimesinden geliyor. Bizans veya Doğu Roma’nın Türklerin eline geçmesinden sonra, etnik ayrım gözetilmeden bu devletin tebaasını adlandırmak için kullanılmıştır. Bundan dolayı bir dönem… Continue reading Sevan Nişanyan’ın Urumları ve kuyruklu yalanları